کد مطلب : 15484
تاریخ ثبت : 1397/07/28 12:31

آسیبهای اقتصاد نیمی سرمایه‌داری نیمی‌ سوسیالیستی!

مسکن با اقتصاد کلان درگیر است و متاسفانه ساختار اقتصادی ما معیوب است؛ به این معنا که نیمی از ساختار اقتصاد ما سوسیالیستی و نیمی دیگر سرمایه‌داری یا آزاد است که این دو با هم سر سازگاری ندارند.
بازارهای مختلف از قبیل مسکن، خودرو، موبایل و.... تحت تاثیر التهابات شدید ارزی که از نیمه دوم سال گذشته آغاز شد و در فروردین امسال به اوج رسید، دچار نوسانات زیادی شدند و قیمت‌ها در این بازارها سر به فلک کشید. اما طی هفته‌های گذشته که نرخ ارز به واسطه اقدامات بانک مرکزی و شورای عالی هماهنگی اقتصادی سیر نزولی در پیش گرفت و بالاخره رام شد، کاهش قیمت‌ها در بازارهای دیگر نیز اتفاق افتاد. 

همزمان، مصطفی قلی‌خسروی، رئیس اتحادیه مشاوران املاک، اظهار کرد که کاهش قیمت دلار، بازار مسکن را هم به عقب هل می‌دهد. با این حال، اخیرا حسام عقبایی، نایب‌رئیس اول اتحادیه مشاوران املاک با تاکید بر اینکه بازار مسکن در یک رکود عمیق کاملا تورمی به‌سر می‌برد، گفته است که در حال حاضر قیمت‌ها کاهش نیافته است.

برای بررسی وضعیت فعلی بازار مسکن و پیش‌بینی آنچه قرار است در این بازار اتفاق بیفتد، «آرمان» گفت‌وگویی با بیت‌ا... ستاریان، کارشناس ارشد اقتصاد مسکن ترتیب داده است.

او می‌گوید: «بخش مسکن حدود 76 درصد رشد داشته است، ولی ارز رشد بسیار بیشتری را تجربه کرده و بنابراین این بخش هنوز جای رشد دارد.» ستاریان همچنین تنها راه اصلاح مشکلات در بخش مسکن را یکدست کردن اقتصاد می‌داند. به گفته او، اقتصاد یا باید به طور کامل سرمایه‌داری(اقتصاد آزاد) باشد یا سوسیالیستی.

**با ریزش دلار طی هفته‌های گذشته، این ارز از کانال 18 هزار تومانی به کانال 12 هزار تومانی سقوط کرد و بازارهای مختلف تحت تاثیر این کاهش قیمت،‌ وارد سیر نزولی شدند. کارشناسان می‌گویند تا بهمن امسال نرخ مسکن با کاهش 25 درصدی مواجه می‌شود و به گفته نایب رئیس اول اتحادیه مشاوران املاک، بازار مسکن در رکود عمیق کاملا تورمی به‌سر می‌برد و درحال حاضر قیمت‌ها کاهش یافته است. تحلیل شما از اوضاع و احوال این روزهای بازار مسکن چیست؟
براساس رویدادهای لحظه‌ای نباید قضاوت طولانی‌مدت از مسکن ارائه داد. تحلیل ما این بود که مسکن با شیب بسیار کمی از شهریور سال 96 شروع به رشد می‌کند و اوج آن در تیر و مرداد خواهد بود و پیش‌بینی کردیم که تا اسفند یعنی پایان سال 97 این رشد ادامه پیدا می‌کند. با خروج آمریکا از برجام نیز تحلیلمان این بود که سرمایه‌ها در بخش مسکن می‌ماند و خارج نمی‌شود.

بنابراین رکود از سال 98 شروع نمی‌شود و احتمالا به میانه یا انتهای سال 98 می‌رسد. این تحلیل‌ها بر مبنای حجم نقدینگی و بازار طولانی‌مدت مسکن صورت گرفت. در این میان، در یک دوره یکی دو - ماهه ارز شروع به رشد کرد و جذابیت آن بالا رفت، درنتیجه سرمایه‌ها را به سوی خودش جذب کرد. یعنی در اواخر تیر و مرداد سال جاری، به‌رغم افزایش بهای مسکن، هرچند معاملات راکد نشد، اما نسبت به ماه‌های قبل کاهش یافت.

همواره طی سالیان مختلف این دو بازار موازی در کنار مسکن وجود داشته‌اند، یعنی بازارهای کوتاه‌مدت ارز و دلار موقتا سرمایه‌ها را جذب می‌کنند و با ارزش افزوده به بازار مسکن منتقل می‌کنند. پیش‌بینی ما این بود که در آذر سرمایه‌ها به سمت مسکن بروند که البته زودتر این اتفاق افتاد و الان شاهد این امر هستیم.

**علت چه بوده است؟
چون مسکن به یک کالای سرمایه‌ای در طول شش- هفت سال گذشته تبدیل شده و همیشه جاذب این سرمایه‌ها بوده و الان هم همین اتفاق افتاده است. البته همیشه با تردیدها و مکث‌هایی این اتفاق می‌افتد و ما الان هم شاهد هستیم که معاملات مسکن دوباره با شتاب بیشتری در حال رشد کردن است. بخش مسکن حدود 76 درصد رشد داشته است، ولی ارز رشد بسیار بیشتری را تجربه کرده و بنابراین این بخش هنوز جای رشد دارد.

**آنطور که اعلام شده قرار است شخص جدیدی سکاندار وزارتخانه راه‌وشهرسازی شود. کارشناسان می‌گویند بهتر است به‌جای فرد، سیاست‌ها در حوزه‌های مختلف اقتصادی دچار تغییر و تحول شود. شما در این باره چه فکر می‌کنید؟
وزارت راه و شهرسازی ظاهرا متولی سیاستگذاری مسکن است، ولی وقتی دو وزارتخانه با هم ترکیب و ادغام شدند، عملا بخش مسکن نادیده گرفته شد. این درحالیست که نیمی از اقتصاد ایران را صنعت ساختمان تشکیل می‌دهد و نیمی از نقدینگی کشور در این بخش وجود دارد و درنتیجه این بی‌توجهی به سیاستگذاری درست و منسجم در این بخش، شایسته نبوده و نیست. 

در پاسخ به پرسش شما باید بگویم هرچند فرد می‌تواند با یک برنامه‌ریزی بلندمدت سیاستگذاری خوبی در این بخش انجام دهد، اما به‌شرطی این اتفاق می‌افتد که تصمیمات تنها محدود به یک معاونت یا یک وزارتخانه نشود و امور مربوطه در این بخش با اراده و قدرت بیشتری پیگیری شوند. به نظر می‌رسد حتی کل بدنه دولت هم نتواند مشکل بخش مسکن را حل کند و سامان ببخشد.

**با این اوصاف، ریشه مشکلات بخش مسکن در کجاست و چگونه باید آنها را حل‌وفصل کرد؟
مسکن با اقتصاد کلان درگیر است و متاسفانه ساختار اقتصادی ما معیوب است؛ به این معنا که نیمی از ساختار اقتصاد ما سوسیالیستی و نیمی دیگر سرمایه‌داری یا آزاد است که این دو با هم سر سازگاری ندارند. درنتیجه بازخورد التهابات ناشی از اقتصاد دولتی در اقتصاد خصوصی که صنعت ساختمان جزئی از آن است و تقریبا می‌‌توان گفت بیش از 65 درصد جمعیت هم در این بخش مشغول به کار هستند، دیده می‌شود. به عنوان مثال، هر اتفاقی که در زمینه خرید‌و‌فروش نفت بیفتد، موج ناشی از آن وارد بخش مسکن می‌شود و عملا امکان برنامه‌ریزی منسجم، مدون و منظم را از این بخش سلب می‌کند.

امروز بخش مسکن در اقتصاد ایران تمام بخش‌های اقتصادی را دربرمی‌گیرد و عملا در دست ‌بخش‌خصوصی است. در وزارت امور اقتصادی و دارایی جایگاهی برای اقتصاد مسکن تعریف نشده است و هیچ حوزه مطالعاتی منظمی که بتواند این بخش را رصد و مورد مطالعه قرار دهد، وجود ندارد. این موضوع درمورد بانک مرکزی هم صدق می‌کند، در این بانک هم جایگاهی برای رصد یا انجام مطالعات اقتصاد مسکن وجود ندارد تا برنامه‌ریزی منسجمی در آن صورت گیرد. همه تمرکز نهاد دولت متمرکز بر فعل‌وانفعالات اقتصادی مربوط به خودش است؛ اقتصادی که خود در آن به عنوان یک تاجر بزرگ یعنی تاجر نفت و گاز در ایران شناخته می‌شود. دولت تمام ساختار خودش را براساس این اقتصاد تنظیم کرده است. 

قطعا تا زمانی که نهاد دولت به عنوان یک تاجر و تولیدکننده فعالیت می‌کند، تمام اقدامات و برنامه‌هایش معطوف به توسعه خودش است؛ نه معطوف به توسعه ‌بخش‌خصوصی. بنابراین اینکه ادعا کنیم با تغییر وزیر راه‌وشهرسازی تمام سیاست‌های حوزه مسکن دچار تغییر و تحول می‌شود، ادعای ناصحیحی است. چنانچه دولت‌های مختلفی نیز آمدند و رفتند، اما هیچ تفاوتی در سیاست‌های مسکنی اتفاق نیفتد.

**آنطور که شما می‌گویید مشکلات اقتصاد مسکن در بخش دولتی ریشه دارد. راهکار نهایی این موضوع چیست؟
بله. مسکن همواره با دوره‌هایی از رکود و تورم روبه‌رو بوده و منشا اینها به ‌بخش‌خصوصی و عرضه و تقاضای بازار مربوط نمی‌شده است، بلکه این موج‌ها ناشی از اقدامات بخش دولتی بوده که مبتنی بر درآمدهای نفتی و گازی است. هیچ راهکاری وجود ندارد، مگر اینکه اقتصاد ایران یکدست شود؛ یعنی یا به طور کامل از نوع سوسیالیستی باشد یا آزاد.

نظر شما
عکس کد
Show another codeکد جدید